සංගීතය සහ HPA අක්ෂය අතර සම්බන්ධය ඉතාමත් සිත්ගන්නාසුළු ක්‍රියාවලියකි. සරලවම කිවහොත්, සංගීතය අපගේ මොළය හරහා "ජීව විද්‍යාත්මක තිරිංගයක්" (Biological Brake) ලෙස ක්‍රියා කරමින් HPA අක්ෂය මන්දගාමී කරයි.

අප සංගීතයට සවන් දෙන විට, එම ශබ්ද තරංග කන හරහා මොළයට ගමන් කරයි. මෙහිදී සංගීතය මුලින්ම බලපාන්නේ මොළයේ හැඟීම් පාලනය කරන ලිම්බික් පද්ධතියටයි

සංගීතය සන්සුන් එකක් නම්, එය ලිම්බික් පද්ධතිය හරහා හයිපොතලමසයට අනතුරක්(ශරීර සාමාන්‍ය ක්‍රියාවලියට) නොමැති තත්වයකි ලෙස පණිවිඩයක් ලබා දෙයි. එවිට HPA අක්ෂයේ ආරම්භක ස්ථානය වන හයිපොතලමසය මගින් CRH (Corticotropin-releasing hormone) නිකුත් කිරීම අඩු කරයි.

HPA අක්ෂය දාමයක් මෙන් ක්‍රියා කරයි:

හයිපොතලමසයෙන් පණිවිඩය අඩු වූ විට → පිටියුටරි ග්‍රන්ථිය උත්තේජනය වීම අඩු වේ.
පිටියුටරි ග්‍රන්ථිය උත්තේජනය නොවූ විට → ACTH හෝමෝනය මුදා හැරීම අඩු වේ.
ACTH මට්ටම අඩු වූ විට → අධිවෘක්ක ග්‍රන්ථියට (Adrenal Glands) කෝටිසෝල් නිපදවීමට ලැබෙන "නියෝගය" නතර වේ.

සංගීතයේ ඇති රිද්මය (Tempo) අපගේ හෘද ස්පන්දනය සහ හුස්ම ගැනීමේ වේගය සමඟ සමපාත වීමට උත්සාහ කරයි. හුස්ම ගැනීම සන්සුන් වන විට, එය ස්වයංක්‍රීය ස්නායු පද්ධතිය හරහා මොළයට සංඥා කරන්නේ සිරුර "Relax" තත්ත්වයක ඇති බවයි. මෙය HPA අක්ෂය ක්‍රියා විරහිත කිරීමට ලැබෙන ප්‍රබල සහයකි.

සංගීතය සහ කෝටිසෝල් මට්ටම පාලනය

රිද්මයානුකූල සහ සන්සුන් සංගීතයට (Relaxing Music) සවන් දීමෙන් HPA අක්ෂයේ ක්‍රියාකාරිත්වය ලිහිල් කරන බව පර්යේෂණ මගින් සනාථ වී ඇත.

පණිවිඩය වෙනස් කිරීම: සන්සුන් සංගීතයට සවන් දෙන විට, මොළයේ හයිපොතලමසය මගින් නිකුත් කරන "ආතති සංඥා" ප්‍රමාණය අඩු වේ.
කෝටිසෝල් පහත වැටීම: මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අධිවෘක්ක ග්‍රන්ථිය මගින් රුධිරයට මුදා හරින කෝටිසෝල් හෝමෝන ප්‍රමාණය සෘජුවම අඩු වේ.
ප්‍රතිලාභ: හෘද ස්පන්දන වේගය සාමාන්‍ය තත්ත්වයට පත්වීම, රුධිර පීඩනය අඩුවීම සහ මනසට සැහැල්ලුවක් දැනීම මෙහිදී සිදු වේ

ලොව වඩාත්ම සන්සුන් සංගීත ඛණ්ඩය

බ්‍රිතාන්‍යයේ Sound Therapists විසින් නිර්මාණය කළ "Weightless" (Marconi Union) නම් සංගීත ඛණ්ඩය මෙයට හොඳම උදාහරණයකි.

පර්යේෂණ වලට අනුව මෙම සංගීතය මගින් සිරුරේ ආතතිය (Anxiety) 65% කින් අඩු කරන අතර කෝටිසෝල් මට්ටම සහ රුධිර පීඩනය සැලකිය යුතු ලෙස පහත හෙළයි.

Link: https://youtu.be/UfcAVejslrU?si=qF7MvAG1NZ05KpKa

Loading