1. ස්නායු නම්‍යතාවය (Neuroplasticity)

සංගීතයට සවන්දීම අත්දැකීමක්ම නොවන අතර එය මොළයේ ව්‍යුහය වෙනස් කරන, රසායනික සමතුලිතතාව රැක දෙන සහ ශරීරය සුවපත් කල හැකි විනෝදාස්වාදය මූලික වූ එක් අංශයකි. ඔබ දිනපතා සන්සුන් සංගීතයකට විනාඩි 15ක් හෝ වෙන් කරන්නේ නම්, එය ඔබේ දීර්ඝායුෂ සඳහා කරන හොඳම ආයෝජනයක් වනු ඇත.

ස්නායු නම්‍යතාවය යනු අත්දැකීම්වලට අනුව මොළය තමන්වම වෙනස් කරගැනීමට ඇති හැකියාවයි. සංගීතය මෙහිදී ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි.

නව ස්නායු සබඳතා: ඔබ සංගීත භාණ්ඩයක් වාදනය කරන විට හෝ සංගීතයට සවන් දෙන විට, මොළයේ වම් සහ දකුණු අර්ධගෝල දෙකම එකවර ක්‍රියාත්මක වේ. මෙය මොළයේ විවිධ කොටස් අතර සන්නිවේදනය ශක්තිමත් කර නව ස්නායු පථ (Neural pathways) නිර්මාණය කරයි.

රෝගී තත්ත්වයන් ජය ගැනීම: ආඝාතය (Stroke) නිසා කථන හැකියාව අහිමි වූ රෝගීන්ට බොහෝ විට කතා කිරීමට නොහැකි වුවත් "ගායනා කිරීමට" හැකියාව පවතී. මෙයට හේතුව කථනය සහ ගායනය සඳහා මොළයේ වෙනස් පථ භාවිතා වීමයි. සංගීත ප්‍රතිකාරය හරහා හානි වූ මොළයේ කොටස් මඟහැර නව සබඳතා ගොඩනැගීමට රෝගීන්ට පුහුණුව ලබා දෙයි.

2. රසායනික සුවපත් වීම: ශරීරය තුළ නිපදවන "ඖෂධ"

සංගීතය අපේ හෝමෝන පද්ධතියට සෘජුවම බලපෑම් කරයි. මෙය සිරුරේ අභ්‍යන්තර රසායනාගාරයක් ක්‍රියාත්මක කරනවා වැනිය.

ආතතිය පාලනය (Cortisol): පර්යේෂණවලට අනුව සන්සුන් සංගීතයට සවන් දීමෙන් සිරුරේ ආතති හෝමෝනයක් වන 'කෝටිසෝල්' මට්ටම සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වේ. මෙය ශල්‍යකර්මයකට පෙර රෝගීන්ට ලබා දෙන නිර්වින්දන ඖෂධයකට හා සමානව ක්‍රියා කළ හැකි බව සොයාගෙන ඇත.

සතුට සහ තෘප්තිය (Dopamine): සංගීතයේ රිද්මය වෙනස් වන විට හෝ අප කැමතිම ගීතයක් ඇසෙන විට මොළය 'ඩොපමින්' මුදා හරියි. මෙය අපට ස්වභාවික "High" එකක් ලබා දෙයි.

ප්‍රතිශක්තිය (Immunity): මානසික සැහැල්ලුව නිසා සිරුරේ බැක්ටීරියා සහ වෛරස් වලට එරෙහිව සටන් කරන Immunoglobulin A සෛල වර්ධනය වන අතර, එමගින් රෝග වැළඳීමේ ප්‍රවණතාව අඩු වේ.

3. සංගීතමය අනුකූලතාව (Entrainment)

මෙය ඉතාමත් විශ්මයජනක සංසිද්ධියකි. අපේ ශරීරයේ රිද්මයන් (හෘද ස්පන්දනය සහ හුස්ම ගැනීම) බාහිර සංගීත රිද්මයට අනුව හැඩගැසීම මෙහිදී සිදු වේ.

මොළයේ තරංග (Brainwaves): * Alpha & Theta තරංග: මන්දගාමී සංගීතය මගින් මෙම තරංග උත්තේජනය කර, අපව ගැඹුරු භාවනාමය තත්ත්වයකට හෝ සන්සුන් නින්දකට රැගෙන යයි.

Beta තරංග: වේගවත් රිද්මයන් මගින් අවධානය සහ අවදි බව වැඩි කරයි.

හෘද ස්පන්දනය: සංගීතයේ රිද්මය (BPM - Beats Per Minute) අනුව හෘද ස්පන්දන වේගය පාලනය කිරීම මගින් අධික රුධිර පීඩනය පාලනය කිරීමට උපකාරී වේ.

4. ලිම්බික් පද්ධතිය (Limbic System) සහ මානසික සුවය

ලිම්බික් පද්ධතිය යනු අපේ හැඟීම් සහ මතකයන් ගබඩා වන මොළයේ කේන්ද්‍රස්ථානයයි. සංගීතය අපේ තාර්කික බුද්ධියට (Logical mind) පෙර මේ පද්ධතියට බලපායි.

මතකය සහ ඇල්සයිමර්: ඇල්සයිමර් රෝගීන් තමන් කවුදැයි අමතක වූ විට පවා, ඔවුන් අතීතයේ ඇසූ සංගීතයකට ප්‍රතිචාර දක්වයි. සංගීතය මතකයන් අවදි කරන "යතුරක්" ලෙස ක්‍රියා කරයි.

කම්පන සුවපත් කිරීම (Trauma Healing): දරුණු මානසික කම්පන වලදී වචන වලින් විස්තර කළ නොහැකි වේදනාවන් පිට කිරීමට සංගීතය උපකාරී වේ. එය මොළයේ බිය පාලනය කරන 'ඇමිග්ඩලා' (Amygdala) කොටස සන්සුන් කරයි.

5. සංජානන සංචිතය (Cognitive Reserve): අනාගතය සඳහා ආයෝජනයක්

ජීවිත කාලය පුරා සංගීතය සමඟ සම්බන්ධ වීමෙන් ඔබේ මොළය ශක්තිමත් වේ.වයස්ගත වීමේදි මොළයේ සෛල ක්ෂය වුවත්, සංගීතය නිසා ගොඩනැගුණු අමතර ස්නායු සබඳතා නිසා මොළයේ තරුණ බව රැක ගැනීමට ඔබට හැකි වේ.

MORE DETAILS:

https://youtu.be/H80DGKOUK1M?si=YDhMZw4K4uSB_ecU

https://youtu.be/fyZQf0p73QM?si=Z3gfUGhv-VUYd4gA

Loading